در پاسخ به مطالب ذیل توجه کنید :
1- بايد دانست اسباب و علل پديده ها ، منحصر به اسباب عادي و محسوس نيست و خداوند در جهان هستي براي بعضي پديده ها چندين علت قرار داده است به طوريكه بعضي از اين اسباب داراي اثرات خاصي بر روي اشياء هستند .
بنابرآنچه گفته شد معلوم مي شود كه چشم زخم مي تواند يكي از علل و عوامل پاره اي حوادث ناگوار باشد –چنانكه در روايات به ان اشاره شده است _ همان طور كه هزاران عامل ديگر نيز مي توانند علت حوادث ناگوار باشند مثل برف ، باران ، سيل ، زلزله ، رعد و برق ، طوفان ، بي احتياطي ، خشم ، بدگماني ، حسادت ، غيبت ، دروغ ، ناسزاگويي، اعتماد بدون تحقيق ، بي اعتمادي بدون دليل ، و صدها و هزاران عامل ديگر كه هر كدام مي توانند موجب بروز حادثه اي بد و ناگوار براي ما يا ديگران باشند ؛ بنابراين چشم زخم هم علتي است مثل بقيه علل و تفاوت خاصي با ديگر علل طبيعي يا غير طبيعي( ماوراء الطبيعي ) ندارد .
بنابراين همان طور كه وجود ارتباط علي و معلولي در بسياري از پديده ها منافاتي با عدالت خداوند ندارد بلکه اساسا نظام علي حقيقتي ضروري و اجتناب تاپذير در عالم است ، وجود قدرت و نيرويي در چشم _ كه باعث ايجاد نوعي اثرات در اشياء ميشود _ هم با عدالت خداوند تضادي ندارد و بخشي از نظام ضروري علي است.
از طرف ديگر هم چنانكه اثر بسياري از پديده ها را مي توان توسط عواملي ديگر از بين برد ، اثر چشم زخم را هم مي توان از راههاي خاصي خنثي كرد .
2- از روايات معصومين (ع) بر مي آيد كه چشم زخم واقعيت دارد و در وجود انسانها و حيوانات و اشياء ديگر اثرگذار است رسول اكرم(ص) فرمود: «چشم زخم واقعيت دارد و مرد را در قبر و شتر را در ديگ قرار مى‏دهد»، (بحارالانوار، ج 63، ص 26) يعني شخص در اثر چشم زخم ممكن است بميرد و شتر در اثر چشم‏زخم مريض شود و صاحبش از ترس تلف شدنش آن را ذبح ‏كندو ديگ بپزد. و از رسول گرامى اسلام روايت شده كه آن حضرت روزى از قبرستان بقيع مى‏گذشت. در آن‏جا فرمود: «به خدا قسم بيشتر اهل اين قبرستان به سبب چشم‏زخم در اين جا آرميده‏اند»( تفسير منهج‏الصادقين، ج 9، ص 391).

در روايات را ههاي خنثي كردن اثر چشم زخم هم بيان شده است كه به برخي از آنها اشاره مي شود.
1- از امام صادق(ع) روايت شده است: «هر كس از سيرت و صورت برادر مسلمانش خشنود شود، خدا را ياد كند؛ زيرا وقتى خداوند را به ياد آورد ضررى به برادر مؤمنش نمى‏رسد»، (بحارالانوار، ج 60 ، ص 25)
2- گفتن «تبارك اللّه‏ احسن الخالقين» امام صادق(ع) فرمود: «كسى كه چيزى از برادرش او را متعجب ساخت اين جمله را بگويد، زيرا چشم‏زخم حق است»، (همان، ص 26)
3- گفتن «آمنتُ باللّه‏ و صلى اللّه‏ على محمد و آله» پس از آن اثر چشم‏زخم خنثى مى‏گردد.
4- قرائت سوره «ناس» و «فلق» هنگام ترس از چشم‏خوردن، (همان، ج 92) 5- نوشتن سوره‏هاى «حمد»، «اخلاص»، «ناس»، «فلق» و «آية‏الكرسى» در ورقه‏اى و به همراه داشتن آن، (همان، ص 25)
6- قرائت سه مرتبه ذكر «ماشاءاللّه‏ لاحول ولا قوة الا باللّه‏ العلى العظيم» به هنگام ترس از چشم خوردن يا چشم زدن، (همان، ص 26)
7- حرز امام جواد و يا انگشتر حاوى حرز امام جواد بنا به آنچه در روايت آن آمده است به جهت حفظ از بلاها و بدى‏ها و هر چه كه انسان از آن مى‏ترسد مفيد است، (بحار، ج 50، ص 98) كه از جمله آن چشم‏زخم مى‏تواند باشد گرچه به خصوص چشم‏زخم در اين روايت تصريحى نشده.
8- درخصوص انگشتر عقيق هم رواياتى وارد شده كه انسان را از بلاها و هرگونه بدى حفظ مى‏كند، (وسائل‏الشيعه، ج 5، ص 89 )
9- . از اسپند در زبان عربی به حرمل تعبیر شده است ودر برخی روایات بر خوردن آن تاکید شده است و بیان شده که خوردن آن 70 بیماری را دفع و دور می کند . در مورد اسپند در روايات آمده است كه شياطين را دور مى‏كند (چون ضدعفونى كننده خوبى است و در اخبار از عناصر مضر گاهى به شيطان تعبير شده است). دود آن و خودآن اگر در خانه باشد، باعث محفوظ ماندن خانه و اهل آن از شياطين است و براى چشم‏زخم بى‏تأثير نيست.(بحارالانوار، ح 62، ص 233) .
10 -عده اي وقتي با حوادث ناگوار مواجه مي شوند به راه هاي انحرافي و غير ديني را بر مي گزينند مثلا وقتي دچار چشم زخم مي شوند پيش رمّال و فال گير و امثال آنها مي روند كه شرعا كار نادرستي است و عده اي ديگر در اين حال متوجه خدا مي شوند و چاره ي كار را از دين و علماي دين مي پرسند و علما از روايات اهل بيت (ع) چاره كار را يافته و در اختيار شخص مي گذارند که راه درست همین است .
11-انجام کارهایی مانند تخم مرغ شکستن برای دفع چشم زخم منشا دینی و روایی ندارد و اگر هم جواب دهد ممکن است تصادفی باشد و اثر حاصل مربوط به عامل دیگری بوده است نه انجام این عمل و مانند آن .
[پايان كد انتخابي] (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 13/100123628)